In deze situatie kwam ik in actie en hielp de conducteur, en dan begint het. Mensen die niet wisten wat er gebeurde, begonnen zich ermee te bemoeien. Een vrouw ging tegen mij tekeer. Die vrouw heb ik gesommeerd om weg te gaan, want de politie was al gebeld. Ik vertelde haar heel rustig dat de man diegene was die de conducteur had aangevallen, en niet andersom. En dat hij iets bij zich had, wat hij kon gebruiken. Zij bleef maar schreeuwen, terwijl wij die man in bedwang hielden. Later bleek hij een wapen bij zich te hebben, toen de politie hem meenam. Ik heb toen een paar omstanders gevraagd om die vrouw daar weg te halen, vanwege het gevaar. Er werd ingegrepen en de vrouw ging al tierend naar een andere coupé. Ik denk dat ze wel gezien had dat deze man een wapen bij zich had toen hij gearresteerd werd.

Op het station wordt al een tijdje geklaagd over spanningen met asielzoekers die naar Ter Apel gaan. Er zijn wat oplossingen bedacht. Er rijdt nu een speciale bus voor asielzoekers en er lopen vrijwilligers rond die de asielzoekers in hun eigen taal benaderen, en er is een goede bewegwijzering gekomen. Ik ga regelmatig ’s avonds met de bus, dus ik heb al die verbeteringen gezien.

Wat ik ook zie, is dat er wild rondgereden wordt op fatbikes. Ik weet niet hoe ze extra boa’s opleiden, want net achter de bussen, wat je zo kunt zien, wordt er driftig gedeald. Het zijn precies dezelfde dealers die toen ik nog in Emmen werkte, uit de opvang weerde, want ze willen daar ook gaan dealen. Als ik het zie, dan kunnen die boa’s het ook zien. Je zou eigenlijk beter ’s avonds een paar extra uren open kunnen gaan in de opvang, zodat de gebruikers van de straat zijn. Dealers zijn op geld uit en laten zich op straat weinig zeggen.

Maar als je wat wilt doen, is extra menskracht op de straat niet altijd de oplossing. Vaak wakker je zelfs het geweld aan. Ik hoor wel eens zwaarder straffen. En als ze weer vrijkomen? En dan? Ik denk, lik op stuk, direct ingrijpen werkt beter, en een verbod voor dealers bij het station. Nu ontstaat er een onveilig gevoel, omdat ze gewoon door kunnen gaan.

Binnen kom je in een hal die er mooi uitziet. Daar is plaats voor je jas, want wat ik niet wist, is dat alles overdekt is. Het toilet is ook gemakkelijk te vinden; daar hebben ze een bordje bij gezet: ‘Heren van stand’. Zo zijn er veel meer verwijzingen naar de verhalen van Olivier B. Bommel. Het geheel is ingericht voor kinderen van de basisschoolleeftijd. Het theater bovenaan bij de ingang geeft ook voorstellingen gericht op die leeftijden. Die worden behoorlijk veel bezocht, want ik kwam weer terug boven en dacht, waar komt al dat volk vandaan? Al die mensen stonden te wachten op het begin van de voorstelling.

Je kunt dan naar beneden lopen via de trap, maar wij zijn langs een galerij naar beneden gelopen. Daar hingen allerlei tekeningen en het duurde dus wel even voor we beneden waren door al dat fraais. Beneden gingen we eerst maar wat eten en konden zo het pretpark overzien. We dachten gelijk aan onze kleinkinderen. We gaan nog een keer terug en nemen hen mee. Aangezien het overdekt is, is gaan in de winter ook een optie.

Degenen die het park ontworpen hebben, hebben duidelijk kennis van de verhalen, want elke attractie is gebaseerd op een verhaal. Wijzelf hebben in de Oude Schicht gezeten, wat eigenlijk voor kleine kinderen was, maar ze deden niet moeilijk, want zo kon je vanuit de Oude Schicht de achterkant zien van alles. De volgende keer stap ik met een of meerdere kleinkinderen in deze attractie.

Na het rondkijken kun je je geld kwijt in een bommelwinkel. Mijn vrouw houdt van poppen en knuffels, dus drie figuren verdwenen in de tas (Tom Poes, Olivier B. Bommel en Zwelgje). Ze vond dat ik ook een beker moest kopen, dus ’s avonds kan ik nu melk drinken uit een Olivier B. Bommel beker. Hoewel ik er via de kringloop al meerdere had vergaard. Een boek hoort er ook bij. De verkoopster tevreden, en wij een klein verliesje op onze bankrekening. Maar geld speelt geen rol, zoals Olivier B. Bommel altijd zegt.

Het park is voor de Achterhoek een aanwinst en een aanwinst voor Bommel-liefhebbers, maar zeker voor kinderen. Wij hebben daarna nog even door de Achterhoek gereden. Het coulisselandschap blijft fascinerend en past bij de Bommelwereld.

Het geheugen was niet heel groot, dus je had weinig programma’s. Wij hadden een eenvoudig boekhoudprogramma op de computer staan, Word Perfect, e-mail via Lotus – die ik overigens veel beter vond dan Outlook – en een spelletje met tennis, dat iedereen van mijn generatie kent. Ik denk dat, gegeven de huidige situatie in de wereld, de legerleiding achter haar oren krabt. Word Perfect inruilen voor Word, Lotus voor Outlook. Helemaal afhankelijk worden van een bedrijf is niet slim.

Aan spelletjes heb ik lang niet gedaan; het tennisspelletje vond ik al vrij snel saai worden. Ik speelde wel Patience en Pinball (een flipperspel) die op de computer stonden. We konden toen wel een paar diskettes met spelletjes kopen bij de Kruidvat, maar die vond ik te snel gaan. Door mijn ogen kon ik het niet bijhouden en dus moest ik steeds terug, en dan kom je nauwelijks verder in een spel. Geen spelcomputers voor mij dus.

Toen we naar Suriname verhuisden, hadden wij twee computers en printers meegenomen. Op het regionaal hoofdkwartier was dat een uitkomst, want op de typemachine werkte je met een blad en carbonpapier, typex bij fouten en een papier eronder. De ventilator stond aan en alles waaide dan snel weg. Nu had je daar geen last meer van.

Na een poosje ging ik al snel heel vroeg (zo rond zeven uur in de ochtend) naar het kantoor, want dan was de warmte minder. Daarna ging ik de post ophalen bij het postkantoor, want wij hadden een postbusnummer. Vervolgens moesten we eventueel nog vergaderen, als dat nodig was. In de middag rustten we even, en dan om vier uur ging ik op de fiets op huisbezoek of we hadden iets voor het jeugdwerk. Die computer was een uitkomst. De ontwikkelingen zijn nu zo snel dat ik dat maar aan andere over laat.

In Emmen ben ik nooit geweest in mijn kinderjaren. Ik vond de oude dierenpark erg krap voor het aantal dieren en ben nu blij met het nieuwe dierenpark. Toch vind ik als de tweespan versleten is er weer plaatsgemaakt moet worden voor dieren. Ook vind ik dat er meer aandacht besteed moet worden aan de vele Duitsers die naar het park komen. Als ik zie hoeveel ruimte er nu is voor de dieren, dan word ik gelukkig. Wij hebben een abonnement en kunnen dan elke keer een stukje van de dieren bekijken. In de dierentuin hebben ze ook een lekker wokrestaurant en dan gaan we daar even eten. Zo ondersteunen we de dierentuin ook, want een groot gedeelte van de middenstand draait op deze dierentuin. Ze hebben heel slim het lokale theater naast de dierentuin geplaatst, dan kun je ook gemakkelijker vanuit de dierentuin evenementen organiseren.

Ik ben blij dat de show met de zeehonden weg is, want dat vind ik niet meer passen in deze tijd. Dieren kunstjes laten doen past niet in deze tijd. Nu hebben ze wel een tribune leeg staan, maar daar zullen ze wel iets anders voor bedenken. Er is wel een show speciaal voor kinderen, met Jungle Jim. Laatst hadden ze een oproep voor meerdere Jungle Jims en dat resulteerde in meer acteurs voor die show. De show is een beetje te vergelijken met de programma’s van Freek Vonk, die heel bekend is op televisie. Ik weet niet wie eerder er was, Freek of Jungle Jim. Het meeste plezier zie ik als ik kinderen verbaasd en enthousiast zie zijn over al die dieren en vogels. Dat alleen al is een bezoek aan de dierentuin waard.

In Zaandam hadden wij nogal wat dak- en thuislozen en andere mensen die soms agressief waren. Toch had ik er geen last van, want de andere dak- en thuislozen beschermden mij. Ik moest ze soms tegenhouden, want anders vielen er klappen. Menigmaal riepen ze: ‘Je blijft van de majoor af, en ook van zijn vrouw.’ Voor ons gebouw waren prikstruiken en één keer heb ik de jongens tegengehouden, want ze waren van plan iemand die een forse mond had in ons gebouw, in die struiken te gooien.

Er kwam een keer iemand die in de gevangenis had gezeten, en hij vond dat hij in de koelkast mocht kijken en zomaar iets mocht pakken en meenemen. Zijn argument was, het is toch voor iedereen? Ik maakte hem duidelijk dat je dit ook eerst kunt vragen, maar dat vond hij niet nodig. Hij werd tamelijk agressief en ik heb hem toen buiten de deur gezet. Meer kun je niet doen, want je hebt niet zoals in de gevangenis ergens een cel. Ik heb wel gevangenispersoneel binnen gehad. Die zeiden dat ze het vreemd vonden dat deze mensen bij ons rondliepen en wij toch geen vechtpartijen hadden in het gebouw.

Wij hadden een keer een open pannenkoekendag. Er werden gratis pannenkoeken verstrekt; daar kwamen veel mensen op af. Er kwamen ook drie mannen langs, vol met GHB. Ze stuiterden alle kanten op, en ik zei dat ze niet binnen mochten komen, want er waren ook veel kinderen en vrouwen die dag. Ik beloofde hen dat ze de volgende dag konden komen eten, want dan waren ze niet meer onder invloed. Ze gingen naar buiten en zeiden: ‘Laten we het maar doen, want de majoor houdt zich aan zijn woord.’ De volgende dag verschenen ze weer en samen hebben we gezellig gegeten.

Bij agressie geldt: doen wat je zegt, rustig blijven en na die tijd even tot rust komen, niet gelijk rennen naar iets anders. Ik heb wel eens op een stoel gezeten en dan trilde ik, want iemand stond met een fietsketting te zwaaien en dat wil je niet. Dus je moet na de agressie even tot rust komen.

Ik ben daar nuchter in, want nog steeds dragen er vrouwen een hoed als ze naar de kerk gaan. Ik zag dat jonge meisjes in Gouda na de kerkdienst soms hun hoedjes opvouwden en verder liepen of fietsten. Ook zag ik veel meisjes en vrouwen rokken dragen. In Bergambacht was een winkel waar je diezelfde soort kleding allemaal kon kopen, net als in grote kledingzaken. Ik denk dan, iedereen kiest voor een bepaalde reden ergens voor, maar dwing elkaar niets.

In mijn verplegerstijd hadden ze een vrouwencafé en nu hebben ze speciale zwemuren voor vrouwen. Dat vind ik discriminatie, want je mag al zo weinig vrij zwemmen en als je in die uren wilt zwemmen, zit het propvol met kinderen en kun je wel spelen, maar niet zwemmen. In dat vrouwencafé mochten geen mannen komen, en dat vond ik vreemd.

Ik hoorde een paar Amsterdammers zeggen dat de rest van de Nederlanders boeren waren. Wat bedoelen ze ermee, of zeggen ze eigenlijk: wij zijn beter? Nu zullen heel veel Amsterdammers dat niet zeggen, maar waar komt dat vandaan? Toen wij voor het eerst Turken in ons dorp kregen, die kwamen werken, werden die goed ontvangen. Ik hield wel niet van de broodjes die ze mij aanboden, want die waren mij te pittig, maar verder was hun komst oké. Er kwam een omslag toen hun vrouwen kwamen, en dat was vreemd. Mijn broer werd de zwarte genoemd en ik kon met mijn blonde haar geen broer van hem zijn. Hij had lange haren en we werden de zusjes Koskamp genoemd. Dat vond ik niet zo erg. Van achteren kon je natuurlijk niet zien of we jongens of meisjes waren.

Door al die buitenlandse invloed hebben we veel meer variatie in ons menu, zoals döner kebab, Italiaans ijs, roti, Chinees eten, sushi en pizza (Turks en Italiaans). Als je goed Indisch wilt eten, moet je naar Den Haag. De wereld ligt voor je open. Laatst zag ik een Syrisch restaurant. Wij Nederlanders zaten in vroegere eeuwen overal op de wereld. Onze welvaart hebben wij te danken aan ons handelsgeest. Een bijkomende zaak is dat mensen meestal naar ons land komen als arbeidsmigrant of vluchteling. Dit zal niet veranderen, zolang de wereld onrustig blijft.

Die verhuizing ging niet zonder slag of stoot. Veel mensen vonden die verhuizing maar niets en we hadden een burgemeester met grote plannen. Vanuit het centrum werd een koperen loopbrug gemaakt en werd er aan de overkant een deel van de dierentuin geplaatst. Die loopbrug werd met een Europese subsidie gebouwd en het was pure geldverspilling. We hebben nu nog leegstand waar de brug begon en de rug is afgebroken. Eerst naar het centrum en daarna naar de buitenkant was geen succes. Er werd besloten om de dierentuin over te plaatsen en de oude dierentuin werd een stadspark. Er zijn al veel plannen geweest, maar er is nog geen overlappend plan, dus je ziet nu verwaarloosde gebouwen en leegstand. Toch komt het uiteindelijk wel goed, denk ik.

De nieuwe dierentuin begon met een nieuwe visie. Dat was leuk bedacht, maar het werd een grote financiële flop. Men dacht eventueel jongeren te trekken met attracties, zoals in Ponypark Slagharen. Dat werkt niet, want jongeren komen niet zo vaak naar dierentuinen. De grootse groep die de dierentuin bezoekt, zijn ouders met kinderen. Veel abonnementhouders waren senior en daar was weinig rekening mee gehouden. Er waren nauwelijks zitplaatsen op de route in de dierentuin en er moesten toch flinke afstanden afgelegd worden. Na een paar jaar werd er ingegrepen, anders was de boel misschien wel failliet gegaan. Het werd weer omgevormd tot dierentuin en ik denk dat de toekomst er goed uitziet. Drenthe vergrijst. Opa’s en oma’s nemen hun kleinkinderen en kinderen mee, en dat brengt veel bezoekers. Bovendien maken ze nu veel reclame in Duitsland en dat ligt hier om de hoek.

Ik ben als kind altijd heel veel naar dientuinen geweest, en als jonge ouder en nu als senior, maar niet als jongere. Dat zie ik terug in het publiek, met natuurlijk uitzonderingen. Voorheen deden ze wel leuke dingen. Je kon olifantenpoep kopen voor je tuin en ze maaiden in onze wijk heel veel gras; dat waren dingen die de dierentuin deed. Nu zie je alleen nog een evenement met olifanten die de kerstbomen opeten. Wat wel erg leuk is, is dat je nu ook in de wintermaanden de dierentuin met lichtjes kunt bezoeken. Alleen moet je er snel bij zijn, anders is er geen plek meer.

Piet Wijn tekende een beetje als Anton Pieck. Het was allemaal een beetje sprookjesachtig en romantisch. Een neef van Beppie uit de Verenigde Staten is een groot liefhebber van Anton Pieck, van wie nogal wat is verschenen. Die man heeft een enorm oeuvre neergezet. Hij heeft ook nog iets nagelaten, en dat is het Sprookjesbos en Holle Bolle Gijs (‘papier hier’) in de Efteling. De speciale achtbanen, zoals de Python, zijn niet aan mij besteed, maar het Sprookjesbos vind ik geweldig, want daar kun je in dromen.

Sprookjes zijn ook eigenlijk niet voor kleine kinderen gemaakt, maar voor volwassenen, want zij hebben een sterk moraal. Piet Wijn was daar erg goed in, want ook het verhaal van Puk en Poppedijn dat in christelijke bladen verscheen, was erg lief. In Den Helder kregen wij een man binnen uit evangelische kringen en die vond kabouters maar niks, want het was zondig. Zelf kwam hij naar ons, omdat zijn vrouw niet verder met hem wilde vanwege zijn standpunten. Het is niet zo erg als je ergens iets van vindt, maar ga dat niet opdringen en/of afkeuren.

Er was een keer een mevrouw voor het eerst in de samenkomst en haar zoontje had een boekje bij zich van David de Kabouter. U voelt het al, die vrouw is nooit meer teruggekomen. Natuurlijk weet je dat het verhaaltjes zijn en de Bijbel is daar niet mee te vergelijken, want de gelijkenissen zijn anders gericht dan de sprookjes. Ik heb die vergelijking nooit gemaakt, maar anderen wisten dat wel te vertellen. Ik zie het als een gebrek aan theologische kennis, want dan zou je wel iets anders zeggen.

Ik heb een baard en dat lokte bij tieners een paar jaar geleden de uitroep: ‘Daar gaat Kabouter Plop!’ Dat vonden ze lollig. Kleuters daarentegen zien dit anders. Zij kijken met stille aanbidding naar mij en kruipen bij hun moeder weg, want daar staat Kabouter Plop. Prachtig toch?

Mijn zus was geen klager en in onze jeugd heb ik haar niet veel ziek gezien. Toen ze in de puberjaren was, werd ze aan haar hamertenen geopereerd en dat was geen probleem. Ze heeft toen heel veel pijn gehad, want haar tenen waren ontstoken en ze had een allergie voor jodium. Toen het verband eraf was, zag het er niet uit. Ze had een mentaliteit die ik ook in mijzelf herken. Het is nu eenmaal zo en je moet ermee dealen.

Ze kreeg een paar jaar geleden kanker op verschillende plekken en de prognose was niet geweldig. Toch ging ze ervoor en kreeg heel veel chemobehandelingen, elke keer weer opnieuw. Ik denk dat heel veel mensen dit niet aan zouden kunnen. Maar Gerda wel, ondanks dat ze niet echt lekker in haar vel zat tijdens die behandelingen. Ik heb daarom ook bewondering voor haar strijd. Helaas heeft ze het niet gered, want haar lichaam gaf het op. Ze was niet bezig met doodgaan, want ze was nog volop bezig met het plannen van een vakantie naar Hongarije. Ze hield er wel rekening mee. Ze had wel al beschreven hoe haar uitvaart moest zijn. Ik heb niet alles gezien, maar ik denk dat er volop rekening is gehouden met de nabestaanden en ik vind dat normaal. Ook dat ze huidweefsel en de vliezen van haar ogen heeft gedoneerd. Haar lichaam kon verder natuurlijk niet vanwege de gezwellen. Dit past gewoon bij haar.

Als jonge jongen zat ik bij haar aan de ontbijttafel en Gerda had vaak een ochtendhumeur. Ik plaagde haar, zo gaat dat als je jong bent. Ik schoof de kaas van haar weg en deed andere dingen waar ze niet gelukkig van werd. Ze heeft ook minder leuke dingen ervaren. Mijn moeder was veel ziek en dan moest zij als meisje veel in de huishouding doen. Ze werd van school thuis gehouden, maar op het laatst pikte meneer Bolhoofd van de lagere school dat niet meer, want het liep de spuigaten uit. Het was voor haar niet gemakkelijk in de jeugd en met dat gegeven waren wij geestverwanten. Ik ging met zeventien jaar het huis uit en zij was een beetje jaloers daarop, maar een paar jaar later lukte haar dat ook en voor haar was dat een bevrijding. Plotseling kwam ze met Johan aanzetten en wij hebben gezien dat ze langzaam maar zeker één werden. Gerda heeft zich ingezet voor Johan en zijn kinderen en kleinkinderen. Ze heeft dat heel goed gedaan.

Je kunt jammer genoeg geen applaus geven op papier, maar dat verdient ze wel en dan ook een flinke waarbij je moet staan.

Ik heb wel altijd naar het schaatsen op tv gekeken en heb nog steeds bewondering voor de schaatsers die steeds harder gaan. In de begintijd hadden ze een muts op en schaatsten ze in de openlucht. Ik vond dat meestal oneerlijk, want als het weer omsloeg, waren je kansen ook verkeken. Ik vind het nu veel eerlijker. Nu wordt de luchtdruk gemeten en krijgen ze pakken aan die gestroomlijnd worden. Ik snap niet hoe die meiden hun lange haar in dat pak kunnen stoppen. Je ziet na zo’n race hele bossen haar tevoorschijn komen. Vroeger waren de Aziaten heer en meester op de korte afstanden, maar dat is wel over. Andere landen kunnen er ook wat van. Ik vind het altijd leuk om te zien.

Als het een beetje vriest, begint er bij ons in het noorden een drang om een wedstrijd te gaan houden op natuurijs. Als je elders in het land woont, herken je dat wellicht niet, maar hier gaan ze de banen prepareren. Het mooie is er wel een beetje af, want ze bedenken steeds meer om de banen eerder goed te maken. In Winterswijk (helaas voor het noorden) hebben ze het nu goed voor elkaar. Die zijn nu al twee keer de eerste. Toch vind ik het jammer, want deze banen zijn net kunstijsbanen. Op natuurijs hoor je barsten, kloven en andere obstakels te hebben; dat vind ik de charme van deze wedstrijden.

De droom van iedere schaatser is de Friese Elfstedentocht schaatsen, maar helaas is die in deze eeuw nog niet geweest. Mijn oom Klaas heeft in 1963 de tocht als wedstrijdschaatser gereden. Hij fietste in de zomer en in de winter was hij op het ijs. Op een familiereünie vroeg ik hem hoe dat was geweest. Mijn tante Miep snoerde hem de mond, want ik denk dat zij het verhaal wel kon dromen. Ik weet wel dat hij de rit ondanks die erge kou heeft uitgereden. Hij schijnt ook een bevroren teen en oog te hebben gehad. Dat kan ook een romantisch verhaal zijn geweest…