Ik ben wel een groot liefhebber van gitaarspel. Ik ben daar wel eens jaloers op, maar niet afgunstig. Ik heb slechte eigenschappen zoals een ieder, maar afgunstigheid past niet bij mij. Ik luister bijvoorbeeld graag naar Harry Sacksioni die geweldig speelt, maar ik heb nog nooit zang bij zijn muziek gehoord. Dat maakt alles compleet, vind ik. Het mooiste vind ik een aantal gitaren die tegelijk spelen. Quicksilver Messenger Service maakte een LP, ‘Happy Trails’, die een trend zette. Dit zit muzikaal zo goed in elkaar en soms hoor ik hun muziekloopjes in hedendaagse muziek, want veel jonge muzikanten luisteren vaak veel naar muziek uit de jaren zestig en zeventig, omdat je toen een groep gitaristen had, die uniek waren.

Sommige gitaristen herken ik meteen, zoals Mark Knoper van de Dire Straits. En de Engelse Fleetwood Mac was Peter Green, de man met de fluwelen handjes werd hij genoemd. Rockmuziek spelen op zijn manier, dat herken ik tot nu toe niet meer. De groepen uit die jaren bestonden uit arbeidersjongens, dus die moesten hard werken en oefenden met slechte apparatuur. Ik luisterde eens bij een groep en die blies hun Vox-versterker op, en toen was het over en uit. Mijn broer zat ook in bandjes en je mocht overal meespelen als je je eigen spullen meenam. Dat ging dus wel eens mis.

Nu hebben jonge muzikanten alles al, en hoeven ze niet alles in een busje te stoppen en opgevouwen naar een optreden te gaan. Omdat het een groene generatie was, was er veel aan bod, dus daar profiteren we van. Als je de eerste tonen hoort van Neil Young, dan weet je dat dat hem is. In Nederland heb je Jan Akkerman. Hij speelt geweldig, maar het is niet mijn stijl. Ik luister het liefst naar Ferdi Joly van Normaal, die is geweldig. Hij is geboren in de Achterhoek, maar als hij gezocht had naar wereldsucces, dan had hij dat zeker gehad. Hij is soms fenomenaal, maar hij bleef in de Achterhoek. De wereld heeft wat gemist. Natuurlijk heeft u misschien een ander als favoriet, maar het blijft mooi om rond 22.00 uur even voor het slapengaan nog naar gitaarmuziek te luisteren.

Als je in Gent bent, dan wil je wat zien. De St. Bataafs is geweldig mooi en heeft een prachtig drieluik van de gebroeders Van Eijk. Het Lam Gods is pas gerestaureerd. Ik kan daar uren naar kijken, maar dat kan natuurlijk niet iedereen. Ik ben natuurlijk een liefhebber van visuele kunst en ook van stripverhalen. In Gent heb je een heel  goede stripzaak en daar heb ik natuurlijk wat opgehaald.

We gaan nog wel weer een keer terug naar Gent, maar dan wel in het voor- of naseizoen, want om rond te lopen op stenen is wel erg warm. Als je in België bent, moet je naar de frituur. We vonden er één. Waar je goed kon zitten, want je hebt er ook veel in een kar langs de kant van de weg. Wij bestelden een middelgroot portie patat, dat was niet slim achteraf. Het was me toch een lading, dus klein had volstaan. Ook bestelde ik stoofvlees, en kreeg ik jus en geen vlees. Dat is zo de gewoonte. We kregen het niet op, want het was een grote portie en de patat was groot. Het was heerlijk en we gaan als we weer in Gent zijn wel terug, maar dan weten we wel wat we moeten bestellen.

Toen waren de Gentse feesten en dat was zo bijzonder, dat er mensen uit Nederland meededen. Het is een feest voor de hele stad en elk wijkdeel doet wel wat. Dat is wel anders dan een feest in de binnenstad. Er is voor elk wat wils. Ik denk wel dat de warmte niet erg bevorderlijk was. Het gevaarlijke van deze feesten is het alcoholgebruik en ook hoe de media het in beeld brengen. Het is soms bijna reclame voor alcoholconsumptie. Ik denk dat dit ongezond is en dat er veel opstootjes ontstaan door alcoholgebruik. Niet verstandig dus en je mist heel wat, want het was een kleurrijk feest.

Er verschenen plotseling Oost-Duitsers die het westen wilde bekijken. Je kon toen ook stukjes van de muur kopen als aandenken. In 1962 was er even een crisis en iedereen dacht, daar komt oorlog van, maar de wereldleiders bedachten dat als je vecht dat je dan jezelf in de voet schiet. Atoombommen gooien is eigenlijk een beetje zelfmoord. De spanning was er wel. Onze melkboer profiteerde er behoorlijk van. Hij kwam met een aanbieding van blikjes gecondenseerde melk die je dan kon opslaan in je kelder. Angst is een slechte raadgever, dus er werd behoorlijk van verkocht. De crisis ging over en mijn ouders verkochten hun pension. En wat stond er nog in de kelder? Die blikjes gecondenseerde melk. Mierzoet waren die dingen. Ze moesten op en ik vond ze smerig.

Er was toen het IJzeren Gordijn en voordat de Russen hier zouden zijn, duurde dat wel dagen. Ons land moest verdedigd worden, maar dat gebeurde niet. De atoomkelders waren maar voor een kleine elite, dus Jan met de pet was de klos. In het geheim had men leuke plannen, maar die waren voor de Randstad. De IJssellinie moest de vijand tegenhouden. Steden als Zwolle en Zutphen mochten onderstromen en de Veluwe gold als bufferzone. Het oosten en het noorden werden nauwelijks verdedigd. Die plannen waren geheim, maar het was oneerlijk verdeeld.

Dat was ook met andere maatregelen: Randstadgericht. En dat is nu met de huidige dreiging opnieuw. Plaats geen kerncentrales in de Randstad, maar in het noorden en het zuiden. Dan spaar je de Randstad. In Noord-Holland is er plaats in Petten en IJmuiden (daar zit nu meestervervuiler Tata Steel in de buurt), maar daar praat men niet over. Er is wel extra ruimte voor defensie in het noorden en het oosten, dus er is niet zo veel veranderd. De dreiging komt nu meer van drones en cyberaanvallen, dus de vraag is wat we met al die vliegtuigen en tanks gaan doen (het lijkt wel gevaarlijk speelgoed voor defensie).

Komen de Russen? Ze kunnen niet eens Kiev veroveren. En willen de Russen wel doorgaan na Poetin met hun politiek? Een politiek die hun economie sloopt en hun jonge mensen laat sneuvelen bij bosjes en daardoor een versnelde vergrijzing inzet. Bovendien zijn de jongeren die gestudeerd hebben, vertrokken naar het buitenland vanwege de dienstplicht. Veel soldaten geven zich snel over om niet te sneuvelen en zitten niet te wachten op gevangenenruil. Dus we wachten het maar af. De muur viel ook plotseling, terwijl veel deskundigen het al voorspelden. Wat ik boven schetste, zeggen nu ook deskundigen, maar niet de ministers van defensie in Europa.

De supermarktreclames zijn bijna allemaal hetzelfde. Ze huren een bekende Nederlander in, die vaak op een grappige manier acteert, maar de prijzen zijn vaak gelijk. Je moet alleen beter kijken in de schappen of genoegen nemen met koffie die niet smaakt. Wat ik wel vervelend vind, is dat mensen aan de deur komen om een nieuw contract voor energie te verkopen. Je zegt dan dat het niet hoeft en dan gaan ze door. Dat vind ik opdringend. Hoe langer je bij een verkoper van energie blijft, hoe meer voordeel je hebt. Dat dit vrij wordt gegeven aan de markt is lang niet altijd een succes.

Wij gaan vaak met de trein en nemen onze fietsen dan mee, maar de NS heeft treinen waar je nauwelijks in kunt met de fiets. Wij vermijden de intercity’s vanwege de hoge instap en dat er vaak geen plaats is (ook niet in de daluren). Je betaalt daar €8,95 voor en moet dan wel in sprinters plaatsnemen. Dat is beter geregeld bij Arriva. Dan nemen wij maar genoegen met een omweg (gelukkig hoeven we niet op de drukste tijden te rijden). Waarom maakt de NS zijn treinen niet beter voor rolstoelen en fietsen en regelt het op de Duitse manier? Daar krijg je bericht welke trein je kunt nemen. Je kunt reclame maken en dat is terecht, maar maak het wel in orde (zoals kijk naar je nieuwe treinen of verbouw ook je oude treinstellen).

Grappige reclames werken erg goed. Ik lach altijd om die vrouw in de reclame van de Kruidvat. Haar blik en opmerkingen zijn geweldig, maar ik hoop dat ze niet te lang doorgaat, want anders kan ze nergens meer terecht voor ander toneelspel. Je ziet het aan Cora van de Mora-snacks. Er zijn ook mensen die alles wat volgens hen niet gezond is in de ban willen doen. Daar valt wat voor te zeggen. Ik denk dat je beter de prijs moet laten stijgen (zoals bij sigaretten, drank en eventueel suiker). Toch is reclame vluchtig: Nederland ligt uit het WK en vervolgens is er geen reclame meer in Oranje shirts.

Als je Tena moet geloven, moeten we onze hele leven wat gebruiken tegen urineverlies, wat helemaal niet nodig is. Natuurlijk zijn er uitzonderingen en moeten sommige ouderen iets gebruiken. Toch is er ook zoiets als blaastraining voor mannen en vrouwen, en een goede gang naar de huisarts kan vaak geen kwaad. Bij blaasontstekingen werkt cranberry ook erg preventief, dus laat je niet verkeerd voorlichten.

Waar ik mij over verbaas, is dat heel veel ouderen (ouder dan ik) geen fietshelm op hebben op hun e-bike. Je krijgt dan soms zulke gekke antwoorden, zoals ‘Dan zit mijn haar niet goed’ (alsof de kam voor niets is uitgevonden). Ik heb vanwege mijn hersenbloeding in het ziekenhuis gelegen en zag daar mensen met hersenletsel door het vallen met hun fiets. Dan zit je haar ook in de war, maar ook andere dingen zitten in de war. Ik hoor die mensen over fatbikes klagen, maar ik denk dan, rijd dan ook niet zo hard zonder helm door de stad op jouw fiets. Ik ben laatst per ongeluk door een jongen die naar school ging (het was de eerste schooldag) op een gewone fiets ondersteboven gereden. Hij wist niet hoeveel excuses hij moest aanbieden. Ik had niets dankzij mijn fietshelm en kreeg opnieuw bevestigd dat de jeugd van tegenwoordig snel leert. Deze jongen hielp mij overeind en zou nooit meer op deze manier rijden. Hij ging naar school en kwam te laat op school, omdat hij mij eerst hielp.

We hebben in Nederland een behoorlijk probleem, want we krijgen steeds meer verwarde mensen. Ik hoor hulpverleners steeds maar zeggen dat ze een eigen verantwoordelijkheid hebben. Als je buurman of buurvrouw elke nacht van alles ziet en jij moet ’s morgens vroeg om zes uur weer naar je werk, dan gaat er toch wat anders spelen. Ik kan niet begrijpen dat bij sommige begeleid-wonen-projecten er nog gasfornuizen staan. Levensgevaarlijk voor de persoon in kwestie en voor de buren. Het is dus gemakkelijk praten vanuit een bepaald standpunt. Probeer iemand maar eens terug te krijgen die net is gaan lopen. Dat vraagt wel wat.

Tegenwoordig hebben ze cliënten in plaats van bewoners of patiënten. Dat klopt niet helemaal, want als ik bij de bakker kom als klant (cliënt), dan vraag ik naar een zestal krentenbroodjes en twee bruine broden. Als ik naar de GGZ ga, kan ik niet kiezen; dan wordt er iets voorgelegd. Ik heb menigeen gehoord die wegging, omdat hij niet mocht kiezen. Bij sommigen was dit slikken, bij anderen niet (zonder behoorlijke uitleg).

In het jaar 1970 bracht John Lennon een lied uit: ‘Mother’. Hij schreeuwt zijn jeugd eruit en dat komt door de primal-therapie van Janov. Het was een beetje een modegril van, gooi het er maar uit, dat lucht op. Janov ontwikkelde de oerschreeuw. Al het psychische kun je eruit schreeuwen. Hij werd een beetje voor gek verklaard, maar je ziet tegenwoordig toch wel therapieën die voortborduren op die van hem, dus helemaal gek was hij niet. Ik heb een keer erbij gezeten en heb een heleboel geschreeuw gehoord tot ik er bijna doof van werd. Daarna zijn ze er toch mee gestopt.

In de jaren zeventig kwamen er allerlei groepstherapieën. De Emiliehoeve in Den Haag was daar één van. Er waren bij ons therapeuten die dachten dat dat ook wat voor ons was. Teruggekomen uit Den Haag hoorde ik er niets meer over. Men paste een groepstherapie toe waarbij je helemaal geestelijk afgebroken werd. Je haren werden afgeknipt en dan was iedereen in de groep gelijk. Als je niet voldeed aan de eisen, ging je in de hoek met een papieren puntmuts op. Ze noemen het ‘encounter’ (ontmoeting met botsing). Dat werkt lang niet altijd, want mensen komen als een geslagen hond naar buiten. Bij relatietherapie werkt het soms wel.

Ik kreeg toen te maken met Sigmund Freud. Je had de bekende rode bank en daarachter zat de psychiater. Dan kon de patiënt praten over zijn diepste gevoelens (door vrije associatie). Het hielp om mensen over zichzelf te laten praten, maar je moest wel een zekere intelligentie hebben. Ik sprak een keer een man die homoseksueel was. Hij zat ermee en kwam bij de psychiater. Die had wel een therapie voor hem. Deze man kwam in een rode kamer en ging in een lekkere fauteuil zitten. Daar kreeg hij seksfilmpjes van hetero’s te zien en moest dan vertellen wat hij voelde. Hij voelde niets en de therapie met al zijn vrije associatie was mislukt. Toch heeft die psychoanalyse meer inzicht gegeven in de psychische gesteldheid van de mens, dus er was winst.

De tweede therapie die mocht meehelpen, was succesvoller en gebaseerd op gedragstherapie. Het was het behaviorisme en begon met de hond van Pavlov. Door een hond steeds meer te belonen krijg je een gedrag dat je wilt. Wij hadden een therapie met token. Token waren kleine muntjes die je kreeg als je iets had gedaan. Aan een aantal van die token zat een beloning vast, die de patiënt graag wilde hebben (bijvoorbeeld een bepaald uitje). Ik werkte toen bij geestelijk beperkte bewoners. Daar werkte het soms bij, en soms ook niet.

De meest vervelende vorm van therapie vond ik de therapie van Carl Rogers. Het leek een open gesprek, maar dat was het niet. Je kreeg irritante vragen, zoals: ‘Wat doet het met je?’ en ‘Voelt dat goed?’. Soms werkte het stellen van zulke vragen averechts en ik heb mensen heel agressief zien vertrekken.

Al deze werkwijzen hadden als gemene deler dat de therapeut buitenspel blijft. Het is dus erg afstandelijk. De vraag is of dat goed is. Het begrip empathie hoef je niet te hebben om deze therapie toe te passen. Je stelt de vragen, rapporteert alles, stelt een diagnose en gaat naar de volgende sessie. Mijn beste gesprekken waren gesprekken die wederzijds emoties voortbrachten. Ik heb wat afgelachen en ook gehuild, maar dat hielp vaak beter. Ik kende toen psychiaters die goede pillendokters waren, maar dat is het wel. Gelukkig is er nu meer aandacht voor deze zaken in de opleiding.

Het mooiste was de rondrit van de koningsschutter. Op een weiland stond een grote paal en bovenop stond een houten haan. Iedereen kon dan erop schieten, en wie de haan eraf schoot, werd de koningsschutter. Er werd wel veel gemopperd, want bijna ieder jaar won onze huisschilder de prijs. Hij was scherpschutter en schoot de haan naar beneden.

In Dieren hadden wij een kermis die erg leuk was. Je was zo door je geld heen, want hoe drukker het was, hoe korter de duur van de attracties was. We hadden geen botsauto’s, maar kleine raceauto’s die ook erg leuk waren. We keken altijd uit naar nummer drie, want dat was de snelste auto. Helaas wist iedereen dat. We waren een keer met wat vrienden op het terrein en een van mijn vrienden zag een leuk meisje staan bij een van de kramen. Hij zei dat hij die avond terug zou gaan en uit zou zoeken in welke wagen zij woonde. We zeiden tegen hem om dat maar niet te doen, want kermismensen zijn zuinig op hun dochters. Hij was eigenwijs, en kwam thuis met een blauw oog en wilde er niet over praten.

Soms keek je op tv naar het defilé bij Paleis Soestdijk, maar toen Beatrix koningin werd, veranderde dat. Koningin Beatrix maakte er een volksfeest van en ging het land in. In het begin was het nogal oubollig, maar nu is het voor de plaats die de koninklijke familie dat jaar bezoekt, echt een hoogtepunt. In Dokkum was er Friese muziek, in Doetinchem speelde natuurlijk Normaal en bij ons in Drenthe speelde Daniel Lohues het lied ‘Hier kom ik weg’ (vertaald naar het Nederlands: ‘Hier kom ik vandaan’).

Toen kwam ook de vrijmarkt erbij, wat niet helemaal meer een vrijmarkt is, want in Emmen staan de handelaren op de beste plaatsen en is het erg commercieel geworden. Ik denk dat daar wel wat aan gedaan mag worden, want anders krijgen wij ook Amsterdamse toestanden. Laten we het niet zo groot maken, want dan wordt het feest minder leuk.

Wij gingen eind april dus op de fiets via Valthe naar Exloo. Daar is het mooi en ik hoop dan ook dat daar geen bosbrand komt, zoals in andere streken is geweest. Kabouterland is prachtig. Hoe krijgen ze het zo mooi? Volwassen maken het en hebben dan ook het vermogen om zich in te leven in kleine kinderen. Mij wordt vaak verweten dat ik ook van sprookjes en stripboeken houd, maar hier in dit park lopen geestverwanten rond. Het is een kindvriendelijk park, maar je moet als ouder wel actief mee. Boven de ingang van het park hebben ze een konijnenhol gemaakt, waar overal kabouters achter kleine glazen raampjes zijn. Het is een hele klim voor die kleintjes, maar ze kunnen aan het eind met een glijbaan naar beneden en komen dan uit in de tuin.

Als je het park van buiten bekijkt, kun je je niet voorstellen wat er achter zit en dat het behoorlijk groot is. Er is een vijver met kikkers, maar die heb ik niet gezien. Ze hebben een kleine vogelkooi, waar je in kunt en tussen de kleine vogeltjes kunt lopen. Tot mijn verbazing hadden ze ook uilen. Vlak bij de speeltuin zaten er nog kleine aapjes. Normaal doen onze kleinkinderen nog een middagdutje, maar daar hadden ze die dag geen tijd voor. Ze wilden glijden op de glijbaan en fietsen op een driewieler. Ik zag onze kleindochter van een jaar kijken wat haar grote broer allemaal kon doen.

Ik geniet hiervan en zie al die kinderen rondlopen, en dacht bij mijzelf, de volgende keer doe ik een kaboutermuts op. Ik denk dat die kinderen dat geweldig zullen vinden. Ik heb natuurlijk grijs haar en een witte baard, en die kinderen zaten nu al naar mij te kijken.

Dit park is een aanrader voor jonge ouders. Ik zag jonge vaders en moeders zelf ook genieten, en voor je het weet, zijn de kinderen er te oud voor. Als grootvader heb je de mazzel dat je zoals wij meerdere kleinkinderen hebt. Op een stoeltje zitten en kijken wat er om je heen gebeurt. Grootouders die hun kinderen willen sturen; dat werkt heel vaak niet. Ook hoorde ik vaak: ‘Gaan we daarheen?’ of ‘Wat vind je leuk?’ Dat vind ik geweldig, maar soms moet je kinderen ook iets leren, zodat ze betere keuzes kunnen maken. Een leuke leerfabriek.

De eerste dagen was ik behoorlijk moe, want het kostte heel wat energie. De fysiotherapie kwam om mij te leren traplopen, want ik mocht naar huis. Beppie was bezorgd en vroeg of ik eerst mocht laten zien dat ik kon traplopen. Ze bestelde een ziekenhuisbed voor in de woonkamer die er zes weken heeft gestaan. Ik ging wel naar boven om te douchen, want mijn handige Beppie had een handgreep bevestigd in de douche. Die had ik vrij snel niet meer nodig, dus ik gebruik hem nu alleen nog maar voor mijn washandje. Wat ik iedereen kan aanraden: doe de douchedeur niet op slot, want dat voorkomt nodeloos gedoe.

De eerste tijd sliep ik tussen de middag even, maar later werd het rusten. De trap kon ik met handgrepen goed omhoog lopen. Toch kon ik nog niet fietsen. Ik werd opgehaald voor de samenkomst en ging regelmatig met de bus weg. Ik moest natuurlijk naar de fysiotherapie, maar ik bleef een beetje wankel. Ik las wat op internet, maar aan die onzin doe je vaak niet mee. Bepaalde zalfjes en medicijnen werken niet, en er wordt wat verteld door zogenaamde experts.

Er werd bij mij bloed afgenomen, maar tijdens een samenkomst werd ik opgehaald door de ambulance die mij weer naar het ziekenhuis bracht. Iedereen daar was verbaasd, maar wat bleek? Een bepaald medicijn werkte niet goed bij mij. Een enzym reageerde niet goed. Ik kreeg een ander medicijn en voelde mij direct beter, en vertelde aan Beppie dat ik wel weer kon gaan fietsen. Zij wilde dat de fysiotherapeut dat kon vertellen. Hij kwam dus aan huis en ik moest proeffietsen. Hij vertelde dat dit geen probleem was.

Wat heb ik nu overgehouden aan dit alles? Dat heel veel mensen van je houden, vooral Beppie en de kinderen. Maar ook tintelingen in mijn benen, maar het gekke is, dat herstelt meer en meer. Ik had een lichte spraakafwijking en liep met een klapvoetje, maar dat is ook over, ook al ben ik moe. Wat ik ook geleerd heb, is om niet zomaar een vervangend medicijn te nemen als je eigen medicijn niet te krijgen is, want dat brengt je gezondheid in gevaar. Het belangrijkste in mijn gedachtewereld is toch wel dat ik nu weet hoe ik reageer op het moment als ik dood zou gaan. Ik was rustig en kende geen angst. Toch ben ik gelukkig hier op de aarde gebleven en heb wat bonusjaren gekregen.