Pa

Mijn vader was een natuurmens. Hij was de zoon van een boer, maar werd tuinder ondanks zijn melkdiploma en andere zaken die met boerzijn te maken had. Hij was de jongste van vijf zonen. Toen hij oud genoeg was, begon hij een tuinderij in De Heurne (een klein plaatsje bij Dinxperlo). Hij trouwde met zijn Gerda. Helaas overleed zijn vrouw door de vliegende tering (hersenvliesontsteking door de tbc). Later kwam mijn moeder bij hem wonen en werken als huishoudster, en zij werd zijn tweede vrouw. Daarom schrijf ik nu over hem.

Mijn opa droeg altijd een manchester broek, een ribfluwelen broek gemaakt in Manchester, Engeland. Dit was een ruwe broek. Ik weet dat nog goed, want toen ik als klein kind bij hem op schoot zat of naast hem stond, voelde ik dat altijd. Mijn pa wist net als zijn vader hoe de natuur werkte. Hij wist sneller dan de weermannen wanneer het weer veranderde en hoe het zou worden. Hij hield niet van ingrijpen in de natuur; dat gaf volgens hem alleen maar ellende. Toen hij hoorde dat een bepaald gif erg giftig was, niet alleen voor de coloradokever maar ook voor de grond en voor de mens in de directe omgeving van het gif, stopte hij met het spuiten van dat gif, en alles verdween toen. Later heeft hij voor de gein bloem op zijn groenten gespoten en een bordje met ‘Pas op! Gespoten!’ op zijn landje in Dieren neergezet. Hij deed dit, omdat er steeds groente van zijn landje werd meegenomen zonder zijn toestemming. Hij zei: ‘Deze mensen die groenten pikken, hebben geen verstand van teelt, dus die denken dat de bloem giftig is, maar het is natuurlijk zo onschuldig als wat.’

Mijn vader hield niet van trekkers, want een paard was beter. Die trekkers maken het land kapot en verplichten je tot een land met dezelfde producten; dat maakt de grond schraal. Af en toe het land braak laten liggen is goed, en dan wel met koeienmest bemesten en niet met kunstmest. De huidige kringloopboeren doen dit opnieuw en willen nu tanks aanleggen waar de schone mest in kan. Tegenwoordig injecteren ze het overschot in de grond; dat had niet zijn bekoring. Die rommel blijft er toch wel zitten, dat is nooit goed.

Mijn pa was niet gek en had het liefst meer teelt op het land, want dan bleef de grond goed. Hij had ook een duidelijke mening over geld lenen. Nuchter als hij was op dit gebied: – ‘Het moet allemaal weer terug’ – degene die betaalt, bepaalt en je bent je vrijheid kwijt. Zie hier wat nu het probleem is van vele boeren en tuinders. Zorg dat je ervan kunt leven en niet meer dan dat. Toch wel wijze lessen van iemand die dit al in de jaren vijftig zei. Helaas is zijn gelijk er wel degelijk. Mijn pa is er niet meer, maar hij zou zeker zeggen: ‘Gebruik nu eens je boerenverstand, want boeren en tuinders hebben die wel degelijk.’